Door het opwarmen van de aarde verkeert onze planeet in een kritische staat. Er zijn grote veranderingen nodig om het tij te keren en iedereen moet hiervan bewust zijn. Kunst zou de bewustwording kunnen vergroten, maar is kunst zelf wel zo duurzaam?

Grote overstromingen, lange droogtes gevolgd door alles verwoestende bosbranden. Het dagelijkse nieuws vult zich keer op keer met de schrijnende beelden. Een groenere levenswijze en bewuster consumptiegedrag zouden de oplossing moeten zijn. Deze oplossingen hebben echter alleen effect wanneer  iedereen op aarde hieraan zijn steentje bijdraagt. Veel kunstenaars grijpen actuele onderwerpen zoals deze aan als inspiratie voor hun werk. Zo uit de wereldberoemde kunstenaar Banksy niet alleen zijn frustraties over het opwarmen van de aarde door middel van zijn straatkunst, hij betuigt ook zijn steun aan actiegroep Extinction Rebellion die op geheel eigen wijze aandacht vraagt voor het gebrek aan actie van overheden tegen de huidige klimaatveranderingen. 

Extinction Rebellion: Did Banksy join climate activists?

Banksy

De impact van klimaatkunst

Naast de kunstwerken van Banksy op straat worden ook hele tentoonstellingen gewijd aan het onderwerp. Van een fototentoonstelling over het stijgende water in het Scheepvaartmuseum tot sculpturen van afval dat wandelaars hebben achtergelaten op de Mount Everest. Kunstenaars en conservatoren proberen op een artistieke manier de bewustwording over de opwarming van de aarde onder de mens te vergroten. Maar is dit wel de meest effectieve manier? 

Aangezien klimaat momenteel een zeer actueel onderwerp is, houden veel kunstenaars zich ermee bezig. Dat zorgt voor een enorme hoeveelheid kunstwerken binnen dit thema.

Een overvloed aan deze kunstwerken kan de gewenste bewustwording creëren, maar kan er ook voor zorgen dat het zijn bedoelde impact verliest. Kunstwerken kunnen op elkaar lijken of kunnen hetzelfde gevolg uitbeelden, zoals de werken van Ruben Orozco en Lorenzo Quinn: in beide werken staat een verdrinkend persoon centraal. Door deze herhaling wordt de impact mogelijk kleiner dan bij een uniek kunstwerk binnen dit thema dat nog door geen andere kunstenaar is gecreëerd.

Duurzaam genoeg?

Daarnaast kan je de vraag stellen of al die tentoonstellingen en kunstwerken over de klimaatverandering zelf wel zo duurzaam zijn. Het opzetten van een tentoonstelling duurt jaren en gaat gepaard met research naar kunstwerken, die zich soms ergens anders op de wereld bevinden. Deze moeten getransporteerd worden naar de locatie van de tentoonstelling, terwijl juist het verminderen van alle uitstootgassen wordt gestimuleerd. Daarnaast draagt zo’n tentoonstelling doorgaans bij aan een ophoping van afval en weggegooide producten. Denk bijvoorbeeld aan alle beschermende verpakkingen om de kunstwerken heen en alle marketinguitingen zoals banners en speciaal ontwikkelde tassen. Om nog maar te zwijgen over alle reisbewegingen richting de tentoonstelling van bezoekers. 

Ook zijn er opmerkingen te plaatsen bij de duurzaamheid van de kunstwerken zelf. Om een voorbeeld te noemen: kunstenaar Jacob Kirkegaard ontwierp het kunstwerk Melt. Een grote geluidsinstallatie waar het geluid te horen is van smeltende gletsjers op Groenland; een bekend gevolg van het opwarmen van de aarde. Het geluid is afkomstig van meerdere geluidsopnames die Kirkegaard zelf heeft opgenomen tussen 2013 en 2015 in Groenland. Hiervoor moest hij wel meerdere malen afreizen naar de gletsjers om het geluid van het smeltend ijs vast te leggen. 

Verbeeldingskracht

Kortom: er zijn veel kritische vragen te stellen over de duurzaamheid van sommige kunstwerken en tentoonstellingen. Je kan je hierbij afvragen of ze hiermee niet zelf een schakel zijn in het probleem.

Toch is deze verbeeldingskracht, zoals die van de kunstwerken, noodzakelijk om indruk te maken op de mens. Deze bewustwording zou een eerste stap kunnen zijn tot de gewenste verandering. Wetenschappers stellen dat de wereld tegen het einde van de eeuw onbewoonbaar is door de klimaatverandering. Het is te warm om te overleven en de grond is onvruchtbaar voor het telen van gewassen. Deze wereld kunnen wij ons simpelweg niet voorstellen en daar is die verbeelding vanuit kunst juist voor nodig.

New Lorenzo Quinn Sculpture in Venice Highlights the Threat of Climate

Lorenzo Quinn – Support

 

Het is de missie van MuseumTV om een zo breed mogelijk publiek in aanraking te brengen met kunst en cultuur. Dit doen wij op ons gezamenlijke video on demand-platform voor de Nederlandse musea. Via onze partners brengen wij het platform actief onder de aandacht van het Nederlandse publiek.

expand_less

Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief

ontvang het laatste nieuws, tips en aanbiedingen
van MuseumTV.nl
Ik ga akkoord met de algemene voorwaarden en het privacy beleid.