banner popart achtergrondartikel

De jaren zestig worden gekenmerkt door vele veranderingen, welke leiden tot een roerige tijd. De Europese bevolking komt nog bij van de Tweede Wereldoorlog, maar krijgt opnieuw te maken met schokkende gebeurtenissen, zoals de Vietnamoorlog en de ontkerkelijking van de maatschappij. Als gevolg van al de evenementen die plaatsvinden in de jaren zestig, komt de kunststroming popart tot stand. Welke precieze omstandigheden leiden tot popart en hoe kunstenaars daar gebruik van maken, lees je in dit artikel.

 

De totstandkoming van popart

Tegen het einde van de jaren vijftig ontstaat er de cultuur van de massa in Amerika. In de jaren zestig waaien de eerste invloeden hiervan ook over naar Europa. Het einde van de jaren vijftig wordt namelijk nog vooral gekenmerkt door de wederopbouw van de steden en de industrie in Europa, na de verwoestingen die de Tweede Wereldoorlog met zich heeft meegebracht. Begin jaren zestig is de wederopbouw bijna voltooid en is er sprake van een welvaartsstijging. Hierdoor ontvangen werknemers opslag, krijgen ze vrije dagen en worden er diverse technische vooruitgangen geïntroduceerd. 

In de jaren zestig is er echter ook veel onvrede en onrust over de machtsverhoudingen, gezagsdragers en de Vietnamoorlog. In Europa en Amerika resulteert dit in opstanden tegen onder andere gemeentebestuurders, priesters en bestuurders van universiteiten. Ook worden er acties gevoerd voor een duurzamer milieu, mensenrechten en vrije seks. 

Achtergrondartikel Popart

De televisie draagt bij aan het mondiger maken van de bevolking. Zo worden er belangrijke politieke debatten uitgezonden, wordt het lichaam niet langer meer volledig gehuld in kleding en zijn er documentaires te zien over de oorlog en het milieu.

Ook was er in de jaren zestig sprake van de verdwijning van het absolute gezag van de kerk. Dit betekende dat er meer vrijheid kwam voor eigen politieke keuzes. Daarmee gepaard kwam de vergaande ontkerkelijking van de samenleving. Steeds minder mensen lieten zich leiden door het geloof en focusten zich in plaats daarvan op hun eigen meningen.

 

De kenmerken van popart

Popart wordt met name gekenmerkt door door de komst van de TV en de consumptiemaatschappij. Verbruiksartikelen worden massaal aan de man gebracht door middel van deze nieuwe elektronische media en reclame. Popart bevat dan ook diverse aspecten van de media- en reclamewereld. Hierdoor wordt de kunst herkenbaarder en is het gemakkelijker te begrijpen voor de bevolking. Waar kunst eerst nog enkel voor de elite was en bezocht werd in het museum, wordt het nu voor de massa gemaakt en kan kunst zelfs gewoon op de straat bekeken worden. 

Ook worden de kunstwerken in de popart kunststroming vaak gemaakt door het gebruik van verschillende materialen en technieken. Het kan dus maar zo zijn dat een kunstenaar gebruik maakt van acrylverf op doek, maar ook van krantenknipsels, textiel en zeefdrukken.

 

Kunstenaars die de turbulente en onrustige jaren weergeven

Er zijn verschillende kunstenaars die actief waren in popart en de turbulente en onrustige jaren weergeven in hun kunstwerken. Dit doen ze bijvoorbeeld door de onderwerpen die ze aanhalen of door gebruik van unieke combinaties aan kleuren en materialen in de kunstwerken. 

Een van de popart kunstenaars die politiek betrokken was, is Roy Lichtenstein. In zijn kunstwerk Whaam! maakt Lichtenstein gebruik van twee doeken, die de compositie van een tijdschrift hebben. Op het kunstwerk is te zien hoe een Amerikaans vliegtuig een raket afvuurt op een ander vliegtuig. Hiermee haalt Lichtenstein de onrust omtrent de Vietnamoorlog en aanhoudende Koude Oorlog aan.

Achtergrondartikel Popart

Uiteraard kan Andy Warhol niet ontbreken als we het hebben over popart. Ook hij maakte kunstwerken die de turbulente gebeurtenissen in de jaren zestig weergeven. Een voorbeeld hiervan is een serie die Warhol heeft gemaakt met Mao Zedong, toenmalig Chinees leider, als onderwerp. Door Mao te gebruiken in zijn werken, staat de Vietnamoorlog centraal. Ook gebruikt Warhol veel koele tonen in zijn werk. Dit contrasteert met het beeld dat mensen vaak zagen van deze wereldleider. Mao werd namelijk altijd weergegeven in warme en zachte kleuren, terwijl Warhol dit bewust niet doet.

Achtergrondartikel Popart

Ook David Hockney is een kunstenaar die binnen de popart veel diverse kunstwerken gemaakt heeft. Hockney maakt onder andere portretten, prenten, fotocollages en computerprogramma’s om zijn kunst vorm te geven. Alhoewel Hockney veel verschillende onderwerpen gebruikt in zijn werken, heeft zijn meest toonaangevende werk homoseksualiteit als thema. In de jaren zestig wordt dit erg gewaardeerd, omdat hij zich hiermee openlijk uitspreekt voor vrijheid in de liefde.

 

Toonaangevende kunstenaars en hun onrustige werken

In dit artikel zijn we dieper ingegaan op het ontstaan van popart, de onderwerpen die in deze kunststroming centraal staan en hoe toonaangevende kunstenaars zich in hun kunstwerken uitspraken over de heersende problemen in de wereld. Wil je graag meer zien van de kunst die gemaakt werd in de jaren zestig tijdens de periode van popart? Bekijk dan eens de korte film van het MOCO Museum of het TextielMuseum.

Het is de missie van MuseumTV om een zo breed mogelijk publiek in aanraking te brengen met kunst en cultuur. Dit doen wij op ons gezamenlijke video on demand-platform voor de Nederlandse musea. Via onze partners brengen wij het platform actief onder de aandacht van het Nederlandse publiek.

expand_less

Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief

ontvang het laatste nieuws, tips en aanbiedingen
van MuseumTV.nl
Ik ga akkoord met de algemene voorwaarden en het privacy beleid.