In 1853 stelt Japan, onder druk van de Amerikanen, zijn havens voor internationale handel open: het begin van Japonisme. Door deze openstelling verspreidde de cultuur van Japan zich snel over de rest van de wereld. Nederland was niet geheel onbekend met de Japanse cultuur, aangezien zij tot die tijd als enige mocht handeldrijven met de Japanners. Tot een grote spreiding van de cultuur over de rest van de wereld had het echter nog niet geleid.

Na jaren van eenzame opsluiting wil Japan zich graag weer aan de wereld tonen en laat in de tweede helft van de 19e eeuw geen een Wereldtentoonstelling links liggen. In 1862 presenteert het land zich op de Wereldtentoonstelling in Londen, in 1867 in Parijs en in 1883 wordt Amsterdam aangedaan. Het email, lakwerk en bronswerk in de Japanse bazaar was in de ogen van een spectator ‘zoo prachtig, dat men zich niet begrijpen kan, hoe het mogelijk is iets zo volmaakts voort te brengen’. Overigens, de Japanners beklaagden zich in Amsterdam over ‘der weinigen kooplust der Hollanders. De eenigen, die nog wat gekocht hadden, waren vreemdelingen’ [1].

Veel van de eerste objecten zijn houtsnedes van de Ukiyo-e school. Deze prentkunst heeft de impressionisten en post-impressionisten geïnspireerd in gebruik van compositie, vlakgebruik, onderwerp en kleur. Zo schreef Vincent van Gogh aan zijn broer in 1888: ‘De Japanse kunst is iets als de primitieven, als de Grieken, als onze oude Hollandse schilders, Rembrandt, Potter, Hals, Vermeer, Van Ostade, Ruysdael. Dat kent geen einde.’ Van Gogh was enorm onder de indruk van het japonisme. Hij wilde ‘Japans’ kijken naar de kleinste details uit de natuur [2]. ‘Kijk, is dat niet bijna een ware religie die ons wordt geleerd door de zo eenvoudige Japanners, die in de natuur leven alsof ze zelf bloemen waren.’

Waarschijnlijk is George Breitner rond 1890 in Parijs ook in contact gekomen met de kunst uit het Verre Oosten. Zijn vaste kunsthandel E.J. van Wisselingh, handelde in Japanse objecten, onder andere kamerschermen, kimono’s en houtsnedes. Wanneer men Breitners schetsen bekijkt, is te zien hoe hij probeerde de Japanse tekentechniek te beheersen.

Aan het eind van de 19e eeuw werden ontzettend veel kunstenaars geïnspireerd door het vreemde land Japan en zijn totaal andere beeldtaal. Twee van de Glasgow Boys zijn zelfs naar Japan gereisd om met eigen ogen te zien hoe men daar leefde.

 

 

 

Het is de missie van MuseumTV om een zo breed mogelijk publiek in aanraking te brengen met kunst en cultuur. Dit doen wij op ons gezamenlijke video on demand-platform voor de Nederlandse musea. Via onze partners brengen wij het platform actief onder de aandacht van het Nederlandse publiek.

expand_less