En hier is dan het laatste stuk met Arthur Brand in de hoofdrol. In dit artikel duiken we uitgebreid in de roof uit het Westfries Museum. Ontdek hoe een kunstroof wordt opgelost van het lastige begin tot het bevredigende einde.

Lees hier deel 1 terug! 

En deel 2 is hier te vinden. 

 

Arthur Brand, Kunstdetective, MuseumTV, Museum, West-Fries Museum

Een zaak in een museum dat ook op MuseumTV terug te vinden is was die in het Westfries Museum in Hoorn. Op 10 januari 2005 werden daar tijdens een inbraak 21 schilderijen en een deel van de zilvercollectie gestolen. Nadat er op een obscure Oekraïense website een gestolen schilderij te koop werd aangeboden kwam Brand op het juiste spoor. De reactie in het Oekraïens onder de advertentie sprak dan ook boekdelen ‘Idioot! Dat is een gestolen schilderij van het Westfries Museum!’ Brand legt uit hoe hij deze zaak vervolgens heeft opgelost. “Een militieleider uit Oekraïne meldde zich bij de Nederlandse ambassade. Hij gaf in verdekte termen (om niet van chantage beschuldigd te worden) aan dat ze de kunst in handen hebben en dat hij er geld voor wil hebben. Het was een grote militie met duizenden mannen met bazooka’s en tanks die streed tegen de pro-Russische rebellen. Daar moest ik dus mee onderhandelen en ze dachten dat de schilderijen 50 miljoen waard waren. Met een vergoeding van 10% van de verzekeringswaarde gingen zij dus uit van 5 miljoen. Ze hadden zich al helemaal rijk gerekend en in hun hoofd het geld al uitgegeven aan hun maîtresses en dikke auto’s. De schilderijen waren in nieuwwaarde echter hoogstens anderhalf miljoen euro waard. Ze waren ook nog eens zwaar beschadigd dus eigenlijk was het nog een paar ton. Ik moest daar heen om ze dit verhaal te vertellen en ik wist al dat het mis zou gaan.”

 Een persconferentie om de impasse te doorbreken

Westfries Museum, MuseumTV,

Het Westfries Museum

Nadat Brand voorbeelden liet zien vergelijkbare doeken die verkocht werden in veilinghuizen wist de militie dat hij gelijk had. Desondanks was het een koude douche voor de Oekraïners en ze namen de schilderijen weer mee. De doeken werden vervolgens aangeboden op de zwarte markt die door Brand en collega’s al goed gemonitord werd. Brand: “Bovendien kregen we toen ook te horen dat de militieleider gestuurd was door hogere personen. De doeken zouden namelijk gevonden zijn tijdens een arrestatie van een grote crimineel maar daarna niet teruggeven aan Nederland. De schilderijen zijn toen gebruikt als een soort cadeautjes in de hoop promotie te krijgen. We hebben dit allemaal doorgegeven aan de autoriteiten maar gebeurde niets.” Om de impasse te doorbreken werd besloten een grote persconferentie te houden in het Westfries Museum. In samenwerking met De Telegraaf werd op de eerste drie pagina’s gedetailleerd uitgelegd wat de rol van de geheime dienst was. Wat volgde was een agressieve tegenreactie in de Oekraïense media.

Omgekocht door Poetin met ‘balen hasj’

Brand hierover: “We werden echt met pek en veren besmeurd. Zo zouden we omgekocht zijn door Poetin en ze hadden er ook papieren van. Daarin stond dat we betaald waren in ‘balen hasj’ want ja we zijn Nederlanders dus dan betaal je ons daarmee. Uiteindelijk kwam ik in contact met een Oekraïense journalist die met camera bij de verdachten langsging. Die militieleider waar ik het eerder over had werd ook gefilmd. Toen hij dacht dat de camera niet aanstond gaf hij toe dat hij contact had met de geheime dienst over de schilderijen. Deze beelden werden uitgezonden en vanaf toen was er een probleem in Oekraïne. Het was gelijk afgelopen met de negatieve berichten.” Deze gebeurtenissen vielen echter samen met het referendum over de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne. De Oekraïense ambassadeur was dan ook bang dat deze negatieve publiciteit het resultaat negatief zou beïnvloeden en bleef ontkennen. Keer op keer werd dit echter afgestraft door Brand. Drie dagen voor het referendum werden ooggetuigen nog gedwongen om iets te ondertekenen waarin stond dat ze betaald waren door Brand. In plaats van de zaak serieus te nemen, was men in Oekraïne nog steeds bezig de schuld inzijn schoenen te schuiven. Uiteindelijk verloor Oekraïne het referendum en daarvan kreeg Brand de schuld. Omdat de Nederlandse regering een besluit moest nemen over wat er moest gebeuren met de uitslag veranderde de Oekraïense tactiek plotseling. Ineens doken vier van de gestolen schilderijen op. Brand: “De Nederlandse politie heeft nooit te horen gekregen wie die vier schilderijen in bezit had terwijl ik wist dat het hoge functionarissen waren. De Oekraïense regering moest me wel gelijk geven maar de andere schilderijen zouden in Rusland liggen. Het is wel grappig dat ze geen idee hadden waar die vier schilderijen vandaan kwamen maar van de rest wisten ze wel zeker dat het in Russische handen was. Een week later tillen we het vijfde schilderij boven water in Kiev en stonden ze weer voor paal. Zo bleef het constant doorgaan.”

Complimenten voor het Westfries Museum

Brand kreeg dus ongelofelijk veel over zich heen maar werd ook door dik en dun gesteund door het Westfries Museum. “De directeur Ad Geerdink heeft altijd gezegd: Wij blijven achter je staan en het zijn ónze schilderijen. We weten dat ze daar zijn en hebben genoeg bewijs gezien. Wat er politiek allemaal speelt maakt ons niet uit, wij gaan ervoor. Dat was echt een mooi beeld. Het kleine museumpje dat het samen met die Brand opneemt tegen een heel land en zijn geheime dienst. Dat we dan als winnaars uit de bus komen is heel lekker.”

Tot slot, hoe staat het met de grootste kunstroof ooit?

De grootste kunstroof ooit werd in 1990 gepleegd in het Isabelle Stewart Gardner Museum in Boston. In totaal werden dertien extreem dure objecten (ter waarde van 500 miljoen dollar) met onder andere drie schilderijen van Rembrandt ontvreemd. Deze zomer deed Arthur Brand nog een oproep in de hoop deze kunstroof op te lossen. De beloning is verdubbeld naar 10 miljoen dollar en er zal geen strafvervolging komen. Hoe staat het nu met deze zaak? Brand legt uit: “Na 1 januari zakt die prijs weer terug naar 5 miljoen. De vraag blijft dus waarom zijn ze nog niet terug? Er zijn manieren om ze terug te brengen en het geld te krijgen zonder vervolging. Daar kunnen een paar redenen voor zijn: ze zijn vernietigd of de daders die ze hebben verstopt leven niet meer. Er zijn namelijk verdachten geweest die vermoord zijn. De laatste optie is waar ik op hoop: ze vertrouwen het niet. Ik hoop dat ze contact opnemen met mij omdat ik niet voor de FBI werk. We hebben nog steeds veel tips en zijn hard op zoek. Deze zaak is natuurlijk de heilige graal, als ik dit oplos dan stop ik ermee want dan kan ik mezelf nooit meer overtreffen. Ik ben dan ook blij dat deze zaak nog open staat want zo is er altijd nog wat te doen” besluit Brand met een lach.

 

Het is de missie van MuseumTV om een zo breed mogelijk publiek in aanraking te brengen met kunst en cultuur. Dit doen wij op ons gezamenlijke video on demand-platform voor de Nederlandse musea. Via onze partners brengen wij het platform actief onder de aandacht van het Nederlandse publiek.

expand_less

Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief

ontvang het laatste nieuws, tips en aanbiedingen
van MuseumTV.nl
Ik ga akkoord met de algemene voorwaarden en het privacy beleid.